SART (Search and Rescue [Radar] Transponder - radarowe urządzenie odzewowe) jest przenośnym urządzeniem, przeznaczonym do pasywnego alarmowania/nadawania sygnału wzywania pomocy. Transponder pozwala każdemu statkowi/samolotowi/helikopterowi znajdującemu się w obszarze poszukiwania rozbitków na ich lokalizację przy pomocy własnych radarów pokładowych pracujących w paśmie X.

Transponder musi zostać zabrany na tratwę/szalupę podczas opuszczania statku. Na środku ratunkowym powinien być umieszczony jak najwyżej - co najmniej 1 metr nad poziomem wody i natychmiast uruchomiony - tj. włączony w stan oczekiwania (Standby Mode). Pozwoli to na automatyczny odzew transpondera w przypadku odbioru wiązki radarowej pasma X od radarów jednostek uczestniczących w operacji poszukiwania i ratowania. Dodatkowo fakt ten zostanie zasygnalizowany błyskiem lampki i sygnałem dźwiękowym dla osób znajdujących się na środku ratunkowym.


SIMRAD SA50SIMRAD SA50 SART

Przykład transpondera radarowego SART

W przypadku, gdy sygnał radaru pasma X (9.2-9.5 GHz) jednostki uczestniczącej w poszukiwaniach rozbitków lub tylko przepływającej przez obszar poszukiwań zostanie wykryty przez transponder, wtenczas natychmiast urządzenie przestawi się na tryb nadawania (Transpond Mode). Transponder zasygnalizuje to sygnałem dźwiękowym i świetlnym (w zależności od modelu) rozbitkom znajdującym się na środku ratunkowym.

Odpowiedź z transpondera odebrana przez statkowe urządzenia radarowe (w paśmie X) zostanie wyświetlona na ich ekranach w formie 12 kropek/łuków/okręgów (w zależności od odległości od transpondera) umieszczonych w linii w równych odstępach (forma sygnału wzywania pomocy). Uformowana linia punktów stanowić będzie namiar, natomiast jej najbliższy punkt wskazuje pozycję transpondera SART.


Sart signal on the radar

Charakterystyczna forma sygnału wzywania pomocy wyświetlona na ekranie radaru w wyniku odebrania sygnału transpondera SART


Forma sygnału wezwania pomocy wyświetlona na ekranie radaru pracującego w paśmie X uzależniona jest od odległości dzielącej transponder SART (pozycja B) i pozycję statku/helikoptera/samolotu (pozycja A).


SART pattern

W przypadku gdy odległość dzieląca jednostkę od urządzenia SART jest większa niż 1 mila morska wtenczas na ekranie pojawi się 12 równomierne rozmieszczonych kropek.



SART pattern

Jeżeli statek zbliży się do transpondera na odległość ok 1 mili morskiej wtenczas kropki zaczną przekształcać się w łuki.


SART pattern

Gdy statek znajdzie sie w obrębie pozycji transpondera wtenczas łuki przekształcą się w okręgi.



Sprawdź formę sygnału wzywania pomocy od transpondera radarowego wyświetlanego na ekranie radaru (pasmo X) w zależności od odległości dzielącej antenę radaru i transponder.



Sprawdź formę sygnału wzywania pomocy od transpondera radarowego wyświetlanego na ekranie radaru helikoptera (pasmo X) w zależności od odległości dzielącej antenę radaru (A) i transponder (B).


Działania, które należy podjąć w przypadku odbioru sygnału transpondera SART

Jeżeli na ekranie Twojego radaru zostanie wyświetlony sygnał transpondera, wtenczas należy:

  • najszybciej poinformować najbliższy MRCC lub MRSC (MRCC zainicjuje akcję SAR, będzie koordynować poszukiwania, podawać instrukcje itd.),
  • podjąć próbę nawiązania kontaktu z rozbitkami na kanale 16 VHF (rozbitkowie powinni mieć przenośne VHF),
  • dokonać lokalizacji wzrokowej (o ile możliwe),
  • zmienić kurs jednostki na zbliżeniowy do pozycji transpondera (o ile możliwe).

Instalacja transpondera SART

Aby osiągnąć jak największą odległość wykrycia transpondera należy instalować go jak najwyżej nad powierzchnią wody (co najmniej 1 metr). Zwiększając wysokość mocowania zwiększymy odległość wykrycia.

Transponder nie może być zasłonięty żadnym obiektem metalowym lub materiałem odbijającym fale radarowe.

Zamocowany transponder na wysokości 1 metra ponad wodą zostanie wykryty przez statkowy radar (X), którego antena znajduje się 15 metrów nad poziomem wody z odległości 5 mil morskich i z odległości 40 Mm przez helikopter lub samolot lecący na wysokości 1000 m.

Zwykle transponder wyposażony jest w maszt teleskopowy umożliwiający jego instalację 1 metr nad powierzchnią wody (montaż zewnętrzny). Transponder może być także zamontowany wewnątrz tratwy przy pomocy sznura/paska itp. (montaż wewnętrzny).

Transponder posiada także linkę, którą należy przymocować do środka ratowniczego aby zabezpieczyć go przed utratą w przypadku wypadnięcia do wody.

SART Mounting

Instalacja transpondera: 1 - montaż wewnętrzny, 2 - montaż zewnętrzny

Mocowanie/sztauowanie transpondera SART

Zazwyczaj transponder zamocowany jest w tratwie, jednakże najczęściej zamocowany jest w ogólnie dostępnym miejscu na statku tak aby można było go łatwo zabrać na środek ratunkowy w przypadku opuszczania statku. Zazwyczaj jest to nieopodal wyjścia awaryjnego lub na mostku.

Znak IMO powinien wskazywać wyraźnie miejsce usytuowania transpondera SART.

IMO SART Safety sign

Znak IMO Tranpondera

Transponder nie może być zamontowany w bezpośrednim sąsiedztwie (co najmniej 1 metr) kompasu magnetycznego oraz na głównej linii transmisji wiązki radarowej własnego radaru.

Wymagania Konwencji SOLAS

Statki podlegające wymaganiom Konwencji SOLAS (konwencyjne) o pojemności poniżej 500 GRT muszą posiadać jeden transponder, wszystkie statki pasażerskie oraz statki o pojemności 500 GRT i więcej muszą posiadać dwa transpondery. Promy muszą posiadać jeden transponder na każde cztery środki ratunkowe (tratwy, szalupy itp). Zgodnie z wymaganiami Konwencji, transpondery muszą posiadać baterie umożliwiającą nieprzerwaną pracę transpondera przez 96 godzin w trybie oczekiwania (Standby Mode) oraz przez 8 w trybie odzewu (Transpond mode).

Last modified: Saturday, 25 April 2020, 7:50 PM