EPIRB (Emergency Position Indicating Radio Beacon) Acil Durum Konum Gösterici Telsiz Vericileri, bir tehlike uyarı sistemi olup acil bir tehlikeyle karşı karşıya olan ve acil yardıma ihtiyacı olan bir insanın veya geminin kimliğini ve mevkisini SAR makamlarına bildirmek için kullanılır.

EPIRB Örneği

Zorunlu kayıt

EPIRB i oluşturan birimler

EPIRB in temel birimleri şunlardır:

• Anten; yayın yaparken dikey duruma yakın bir konumda olmalıdır.
• Deniz düğmesi (Sea switch); suya batınca EPIRB i otomatik olarak çalıştırır.
• Çalıştırma düğmesi; EPIRB i elle çalıştırmak için kullanılır.
• Test düğmesi, EPIRB in hazırlık durumunu saptamak için, kullanıcının bazı testler yapmasına imkan sağlar.
• Kısa el incesi (Lanyard); EPIRB i can salına bağlamak için kullanılır.
• Elektrikli çakar ışık/flaş (Strobe light); SAR birimine görülebilen bir yardımcı olarak işlev görür.
• Işık Yayan Diyot (LED) ve sesli uyarı (buzzer), EPIRB in hangi konumda çalıştığını ve EPIRB test sonuçlarını görmeye yarar.
• Gönderme/yayın durumunda 48 süreyle dayanan dahili pil/batarya.
• Bütün modellerde olmamakla beraber, çoğu modelde bulunan GPS sistemi, Arama Kurtarma (SAR) harekatının yakın bir mevkide ve derhal başlamasını sağlar.

EPIRB ler ya taşınabilir ve elle çalıştırılabilir olmalı ya da kullanıcı müdahelesi olmadan otomatik olarak çalışabilmelidir.

Elle çalıştırılan EPIRB ler

Bu türler, örneğin yelkenli ve küçük balıkçı teknesi gibi küçük ve tenezzüh/sportif tekneler için uygundurlar. Bunların beraberinde normal olarak bir perde dirseği (tekne gövdesine monte için) bulunur; ancak yerlerinden sökülseler de, EPIRB in deniz düğmesinin kazara rutubet/nem yüzünden çalışmaması için takılıp çıkarılabilen, emniyetle taşımayı sağlayan ve deniz düğmesini kapatan bir "emniyetli taşıma" askısı bulunur.

EPIRB cihazı, takılıp çıkarılabilen "emniyetli taşıma" askısı içinde; ok işareti, deniz düğmesini durduran mıknatısı işaret etmektedir.

Otomatik olarak çalışır duruma gelen EPIRB ler

Bunlar, örneğin yolcu gemileri, konteyner gemileri veya petrol tankerleri gibi SOLAS kapsamındaki gemilerde bulundurulmalıdırlar. EPIRB, deniz düğmesinin OFF durumda olduğu plastik bir muhafaza içindedir. Plastik muhafazadaki yaylı mekanizma, gemi batarsa iterek muhafaza kapağını açar ve EPIRB i otomatik olarak çalıştırır. Bu otomatik işlem, gemi 4-5 metre battığında EPIRB i otomatik olarak çalıştıran HRU (Hydrostatic Release Unit=Otomatik Serbest Bırakma Mekanizması) adındaki bir mekanizmayla kontrol edilir. Bu esnada cihaz su yüzüne çıkar ve deniz düğmesi çalışarak faal duruma geçer.

EPIRB muhafazası tabanına monte edilmiş bir HRU örneği (kolun altındaki HRU, kolayca görülebilen sıkıştırılmış yay düzeneğidir)

EPIRB otomatik serbest bırakma işleyişi

EPIRB çalışır duruma gelince neler olur?

EPIRB acil bir durumda çalışır duruma geçince kendi kimlik numarasını da içeren telsiz sinyalleri yaymağa başlar. Bu radyo sinyallerini alan ve işlemden geçiren uydular, kimlik numarasını ve mevkii en yakın MRCC ye iletirler (MRCC=Maritime Rescue Coordination Center=Deniz Kurtarma Koordinasyon Merkezi). MRCC, mesajdan ülke kodunu çözdükten sonra, kayıtlara girerek o ülkenin veri tabanına ulaşır ve EPIRB in ait olduğu gemiyi, telsiz tipini ve kiminle temas kurulacağını bulmaya çalışır. Bu bilgiler bulunamazsa, kurtarma işlemi yavaşlayabilir. Daha sonra SAR (Arama Kurtarma) harekatı başlar. Bu harekata katılan gemi/helikopter/uçak; üzerindeki yön bulucu (direction finder) vasıtasıyla, yayınladığı radyo sinyalini esas alarak EPIRB i bulmaya çalışır.

Bir sonraki bölümde, EPIRB çalışmaya başladığında neler olduğuna dair ayrıntılı bir teknik görüntüyü bulabilirsiniz.

EPIRB in yerleştirilmesi

Elle çalıştırılan bir EPIRB in perde dirseği, bir acil çıkışın hemen yakınında ve hemen görünecek bir yere yerleştirilir.

Otomatik olarak çalışmaya başlayan bir EPIRB in muhafazası ise, örneğin kırlangıç köprüüstü veya köprünün bir üstündeki açık köprüüstü gibi gemide neta bir yere konmalıdır. Bunun nedeni; geminin batması durumunda, çalışır duruma geçmiş olan EPIRB in, sağdan soldan sarkan/düşen donanım, anten vb. tarafından sıkıştırılmasını önlemektir.

Uygun bir yerleştirme yeri seçerken, şunları da dikkate almalısınız:

• Acil durumda ulaşılabilme kolaylığı.
• Herhangi bir pusula aletinden en az 1 metre uzakta olmalı.
  
• Bir radar anteninden en az 2 metre uzakta olmalı.
• Dalgaların doğrudan cihazın üzerine gelmesinden kaçınılmalı.
• Kapağın açılmasını ve bakım-tutumu engelleyecek kadar dar yerlerde konumlandırmaktan kaçınılmalı.

EPIRB cihazı ile birlikte arkası kendiliğinden yapışan bir Kullanma Talimatı plakası bulunur. Bu plaka, acil durumda kolayca görülebilmesi için cihazın hemen yanına monte edilmelidir.
EPIRB cihazının yerini göstermek için, IMO EPIRB Emniyet İşareti kullanılabilir.

IMO EPIRB Emniyet İşareti

SOLAS Sözleşmesi gerekleri

SOLAS kapsamındaki gemiler, 406 MHz ve 121.5 MHz de çalışan bir COSPAS-SARSAT EPIRB taşımak zorundadır. 406 MHz telsiz sinyalleri, kazanın mevkiini tayin (locating) amacıyla kullanılırken (bir sonraki bölümde ayrıntılı olarak anlatılmıştır) 121.5 MHz telsiz sinyalleri ise üzerlerindeki yön bulucu cihaz ile EPIRB cihazını bulmaya çalışan Arama-Kurtarma (SAR) gemi/helikopter/uçaklarının hedefe yönlenme (homing) leri için kullanılır.

EPIRB Cihazları, SOLAS Sözleşmesinin etkinlik hükümleri uyarınca 48 saat yayın yapabilecek bir pille donatılmıştır.