EPIRB (Emergency Position Indicating Radio Beacon) Acil Durum Konum Gösterici Telsiz Vericileri, bir tehlike uyarı sistemi olup, acil bir tehlikeyle karşı karşıya olan ve acil yardıma ihtiyacı olan bir insan veya geminin, kimliğini ve mevkiini SAR makamlarına bildirmek için kullanılır.

EPIRB Örneği

Zorunlu kayıt

EPIRB i oluşturan birimler

EPIRB in temel birimleri şunlardır:

• Anten; yayın yaparken dikey duruma yakın bir konumda olmalıdır.
• Deniz düğmesi (Sea switch); suya batınca EPIRB i otomatik olarak çalıştırır.
• Çalıştırma düğmesi; EPIRB i elle çalıştırmak içindir.
• Test düğmesi, EPIRB in hazırlık durumunu saptamak için, kullanıcının bazı testler yapmasına imkan verir.
• Kısa el incesi (Lanyard); EPIRB i can salına bağlamak içindir.
• Elektrikli çakar ışık/flaş (Strobe light); SAR birimine görülebilen bir yardımcı olarak işlev görür.
• Işık Yayan Diyot (LED) ve sesli uyarı (buzzer), EPIRB in hangi konumda çalıştığını ve EPIRB test sonuçlarını görmeye yarar.
  
• Cihaz içindeki pil/batarya; gönderme/yayın durumunda 48 süreyle dayanır.
• Bütün modellerde olmamakla beraber, çoğu modellerde bulunan GPS sistemi, Arama Kurtarma (SAR) harekatının yakın bir mevkide ve derhal başlamasını sağlar.

Bazı EPIRB ler taşınabilir ve elle çalıştırılabilir, ancak otomatik olanları, kullanıcı müdahelesi olmadan otomatik çalışabilecek durumda olmalıdırlar.

Elle çalıştırılan EPIRB ler

Bu türler, küçük ve tenezzüh/sportif tekneleriçin uygundurlar; örnekse yelkenliler ve küçük balıkçı tekneleri. Bunların beraberinde normal olarak bir perde dirseği (tekne gövdesine monte için) de birlikte olur; ancak yerlerinden sökülseler de, EPIRB in deniz düğmesinin kazara rutubet/nem yüzünden çalışmaması için, takılıp çıkarılabilen, emniyetle taşımayı sağlayan ve deniz düğmesini kapatan bir "emniyetli taşıma" askısı bulunur.

EPIRB cihazı, takılıp çıkarılabilen "emniyetli taşıma" askısı içinde; ok işareti, deniz düğmesini durduran mıknatısı işaret etmektedir.

Otomatik olarak çalışır duruma gelen

EPIRB ler

Bunlar, SOLAS kapsamındaki gemilerde bulundurulmalıdırlar; örnekse, yolcu gemileri, konteyner gemileri veya petrol tankerleri. Deniz düğmesinin OFF durumda olduğu EPIRB, plastik bir muhafaza içindedir. Plastik kaptaki yaylı makenizma, gemi batarsa EPIRB i otomatik olarak çalıştırır. Bu otomatik işlem, HRU adı verilen bir makenizmayla kontrol edilir; bu da, gemi 4-5 metre battığında, EPIRB i otomatik olarak çalıştırır; cihaz su yüzüne çıkar ve deniz düğmesi çalışarak faal duruma geçer.

EPIRB muhafazası tabanına monte edilmiş bir HRU örneği.(kolun altındaki HRU, kolayca görülebilen sıkıştırılmış yay düzeneğidir). (HRU=Hydrostatic Release Unit=Otomatik Serbest Bırakma Mekanizması)

EPIRB otomatik serbest bırakma işleyişi

EPIRB çalışır duruma gelince neler oluyor?

Acil bir durumda EPIRB çalışır duruma gelince, kimlik numarasını da içeren radyo sinyalleri yaymağa başlar. Bu radyo sinyallerini alan ve işlemden geçiren uydular, kimlik numarası ve mevkii en yakın MRCC ye iletirler. (MRCC=Maritime Rescue Coordination Center=Deniz Kurtarma Koordinasyon Merkezi) MRCC, mesajdan Ülke kodunu çözdükten sonra, kayıtlara girerek o ülkenin veri tabanına ulşır ve EPIRB in ait olduğu gemiyi, radyo tipini ve kimle temas kurulacağını bulmayı ümideder. Bu bilgiler bulunamazsa, kurtarma işlemini yavaşlatabilir. Daha sonra SAR (Arama Kurtarma) harekatı başlar; bu harekatda yer/görev alan gemi/helikopter/uçak; üzerindeki yön bulucu (direction finder) vasıtasıyla, yayınladığı radyo sinyalini esas alarak EPIRB i bulmaya çalışır.

Bir sonraki bölümde, EPIRB çalışmaya başladığında, neler olduğuna dair ayrıntılı bir teknik görüntüyü bulabilirsiniz.

EPIRB in yerleştirilmesi

Elle çalıştırılan bir EPIRB in perde dirseği, bir acil çıkışın hemen yakınında ve hemen görüncek bir yere yerleştirilir.

Otomatik olarak çalışmaya başlayan bir EPIRB in muhafazası ise, gemide neta bir yere konmalıdır; örnek olarak bu yer, köprü kırlangıçlığı veye köprünün bir üstündeki açık köprüüstü olabilir. Bunun nedeni; geminin batıyor olması durumunda, çalışır duruma geçmiş olan EPIRB in, sağdan soldan sarkan/düşen anten, donanım vb. tarafından sıkıştırılmamasını sağlamaktır.

Uygun bir yerleştirme yeri seçerken, şunları da dikkate almalısınız:

• Acil durumda ulaşılabilme kolaylığı.
• Herhangi bir pusula aletinden en az 1 metre uzakta olmalı.
• Bir radar anteninden en az 2 metre uzakta olmalı.
• Dalgaların doğrudan cihazın üzerine gelmesinden kaçınılmalı.
• Kapağın açılmasını ve bakım-tutumu engelleyecek kadar dar yerlerde konumlandırmaktan kaçınılmalı.
  

EPIRB cihazı ile birlikte, arkası kendiliğinden yapışan bir Kullanma Talimatı plakası bulunur; acil durumda kolayca görülebilmesi için bu plaka, cihazın hemen yanına monte edilmelidir.

EPIRB cihazının yerini göstermek için, IMO EPIRB Emniyet İşareti kullanılabilir.

IMO EPIRB Emniyet İşareti

SOLAS Sözleşmesi gerekleri

SOLAS kapsamındaki gemiler, 406 MHz ve 121.5 MHz de çalışan bir COSPAS-SARSAT EPIRB taşımak zorundadırlar. 406 MHz Radyo sinyalleri, kazanın mevkiini tayin (locating) amaçlı kullanılırken; (bir sonraki bölümde ayrıntılı olarak anlatılmıştır), 121.5 MHz Radyo sinyalleri , üzerlerindeki yön bulucu cihaz ile EPIRB cihazını bulmaya çalışan Arama-Kurtarma (SAR) gemi/helikopter/uçaklarının hedefe yönlenme (homing) leri için kullanılır.

SOLAS Sözleşmesinin etkinlik hükümleri uyarınca, EPIRB Cihazları, 48 saat yayın yapabilecek bir pille donatılmışlardır.